TRANH ĐÁ QUÝ ĐẸP
Dưới đôi bàn tay tài hoa của các nghệ nhân, quá trình làm việc kiên nhẫn cùng niềm đam mê vô tận, các sản phẩm về tranh đá quý mang đến thông điệp “Đẹp, quý hiếm và bền vững”.
 |
| tranh đá quý phong cảnh sơn thủy hữu tình |
- Trong nghệ thuật vẽ sơn dầu, bột màu, họa sỹ có thể pha, phối hai hoặc nhiều loại mầu theo công thức và lô gíc để có mầu thứ ba chuẩn, thì trong xưởng vẽ tranh đá, phải tìm ra mầu đá sẵn có đúng ý tưởng. Tuỳ độ nhạt đậm sắc màu, hình khối mà rắc liều lượng đá mầu, rắc đá hạt hay đá bột, đá hạt to hay hạt nhỏ, rắc thưa hay mau… Đặc biệt, tuỳ chi tiết tranh mà chọn mầu đá thích hợp”. Bởi vậy, mục đích của những cơ sở làm tranh có uy tín và trình độ nghệ thuật cao là phải “săn” được nhiều loại đá mầu khác nhau. Đá mầu trên núi có nhiều, nhưng tìm được mầu đá ưng ý nhất lại rất khó. Nhiều chi tiết tranh không có thứ đá ấy thì không thể vẽ được”. Hiện, vùng Lục Yên chỉ có khoảng 30 mầu đá, số còn lại chủ xưởng làm tranh phải nhập về từ nhiều vùng đá nổi tiếng khắp cả nước, như Hà Giang, Thanh Hóa, Lâm Đồng…
 |
| tranh đá quý nhà rông tây nguyên |
- Cứ sáng tinh mơ, hàng trăm người dân thị trấn lại lên rừng, lang thang dọc suối, nhặt từng viên đá lộ thiên. Nhặt mãi, đá cũng khan hiếm, họ phải chui sâu vào những hang động, dùng đèn pin soi, nhặt. Còn bây giờ, ngay cả hang động cũng khó kiếm tìm, nhiều người phải đưa máy móc lên đào hầm hố sâu vào lòng núi, sau đó đưa đất đá lên đãi trong bồn gỗ. Nếu được saphia, ruby chính hiệu (to viên, trong suốt, mầu chuẩn, không rạn) thì bán kiếm vài trăm triệu, nhưng chủ yếu, họ lại chỉ gặp đá màu, trong đó có cả ruby, saphia cấp thấp, vỡ rạn, nhỏ hạt… thì để mang về làm tranh. Nhiều khi, để tìm được loại đá mầu phù hợp (nhất là đá đen để vẽ tóc người, đá xanh để vẽ mầu nước…) cũng phải lang thang trên núi cả tháng trời.
- Giá trị của mỗi bức tranh đá quý đẹp không chỉ vì khổ tranh lớn hay nhỏ, ý tưởng, chi tiết mà còn vì chất liệu đá, kiểu hạt đá. Tranh càng rắc nhiều đá quý, đá hiếm (chẳng hạn ruby, saphia cao cấp) và hạt đá càng to, mẩy, óng… thì giá càng đắt. Thông thường, một bức tranh khổ 90x120cm, bình dân, giá cũng từ 2 đến 3 triệu đồng; có những bức giá lên tới 10 triệu đồng là hàng đặt của khách từ Hà Nội lên, từ nước ngoài về, làm cả tháng trời mới xong. Hiện, nghề làm tranh đá quý Lục Yên đang trên đà khởi sắc.
 |
| Tranh đá quý phong cảnh đồng quê |
Chỉ trong hai năm, thị trấn Yên Thế, Lục Yên đã xuất hiện khoảng 40 cơ sở làm tranh đá quý lớn, chưa kể số hộ sản xuất nhỏ lẻ. Đây vẫn là nơi duy nhất trong cả nước có nghề làm tranh đá quý. Chính quyền Huyện cũng đang khuyến khích người dân mở mang nghề này, coi là nghề mũi nhọn phát triển kinh tế, giúp người dân có việc làm ổn định, Những hạt đá quý hiếm trong lòng đất, dù chỉ ở dạng quặng, không nguyên vẹn, không thể đổi thành tiền triệu, tiền tỉ, nhưng được thiên nhiên mài đúc qua hàng triệu năm đã là những món tài sản vô giá, nay lại được biến thành tranh với tất cả niềm đa mê, lòng kiên nhẫn của người thợ thì thật nhiều ý nghĩa. Tranh đá quý Lục Yên xuất hiện đã bổ sung thêm vào “làng” tranh Việt Nam một dòng mới rất độc đáo: tranh đá quý hiếm. Nước ta đã từng có tranh Đông Hồ, Kim Hoàng, Hàng Trống (tranh dân gian, truyền thống), rồi gần đây cũng ra đời loại tranh đá quý, tranh tre, tranh cánh bướm… và nay lại xuất hiện loại tranh bằng đá saphia, ruby.
